7-day Parenting "ฉลาดรัก ฉลาดเลี้ยง"

ความท้าทายในศตวรรษที่ 21

เด็กวัยเรียน อายุ 6-12 ปี เป็นช่วงที่มีความสำคัญต่อการเริ่มต้นการเปลี่ยนแปลงจากสังคมบ้าน เข้าสู่สังคมโรงเรียน ซึ่งเด็กวัยนี้จำเป็นต้องปรับตัวเข้ากับบุคคลอื่น ความสามารถในการปรับตัวของเด็กนั้นขึ้นอยู่กับการอบรมตั้งแต่ครอบครัว ซึ่งเด็กจำเป็นต้องมีทักษะความสามารถในการรองรับและปรับตัวกับโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

ความฉลาดทางสติปัญญา (Intelligence Quotient; IQ) เพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะช่วยให้เด็กปรับตัวอยู่ในโลกปัจจุบันและอนาคตได้ การที่เด็กจะเติบโตมีความสุข เก่ง ดี และมีความฉลาดรอบด้าน จึงต้องเชื่อมโยงกับความเข้าใจและการเลี้ยงดูของพ่อแม่ ผู้ปกครอง

การริเริ่มโครงการ

กรมสุขภาพจิต โดยสถาบันพัฒนาการเด็กราชนครินทร์ ร่วมกับเครือข่ายสุขภาพจิตเด็กในจังหวัดน่าน ประกอบด้วยสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด ศึกษาธิการจังหวัด และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ได้ตระหนักถึงความสำคัญของการเฝ้าระวังและส่งเสริมสุขภาพจิตเด็กในพื้นที่

จึงได้วางแผนการดำเนินกิจกรรมในส่วนของการสร้างความรู้ ความเข้าใจของพ่อแม่ ผู้ปกครองเด็กวัยเรียนในการส่งเสริมความฉลาดอย่างรอบด้าน โดยมีโปรแกรมส่งเสริมพัฒนาการและสร้างวินัยเชิงบวกในเด็กปฐมวัย (Preschool Parenting Program, Triple-P) สำหรับฝึกทักษะการเลี้ยงดูเด็กปฐมวัยให้กับพ่อแม่ผู้ปกครองเด็กปฐมวัยเป็นต้นแบบ

การพัฒนาโปรแกรม

เครือข่ายสุขภาพจิตจังหวัดน่าน ได้ต่อยอดทักษะการดูแลเด็กวัยเรียนสำหรับผู้ปกครอง โดยได้พัฒนาโปรแกรม 7 วัน 7 ฉลาด (7-Day Parenting) ที่ช่วยส่งเสริมมิติอื่นของความฉลาดของเด็กควบคู่ไปกับการพัฒนาสติปัญญา เพื่อช่วยให้เด็กเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีความฉลาดรอบด้าน

กรมสุขภาพจิตเห็นความสำคัญ จึงได้มีการปรับโปรแกรมเน้นการเลี้ยงดูที่เหมาะสม เพื่อส่งเสริมเด็กทั้งด้านอารมณ์ สังคมและการเรียนรู้ในช่วงวัยเรียน จึงได้มีการปรับจากตัวโปรแกรมเดิม เป็น "โปรแกรมฉลาดรัก ฉลาดเลี้ยง" (7-day parenting program)

การนำร่องและขยายผล

คณะทำงานโครงการพัฒนาหลักสูตรการอบรมเพื่อพัฒนาทักษะการเป็นกระบวนกรในการส่งเสริมป้องกันปัญหาสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่น ได้นำร่องทดลองในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ในพื้นที่จังหวัดน่าน ได้แก่:

• อำเภอเมือง
• อำเภอปัว
• อำเภอนาหมื่น

โดยดำเนินการอำเภอละ 30 ครอบครัว เพื่อให้ทุกครอบครัวสามารถร่วมกิจกรรมได้อย่างทั่วถึง และสามารถขยายผลใช้กับประชากรกลุ่มเป้าหมายได้รวดเร็ว

การพัฒนาต่อยอด

ทั้งนี้ เพื่อให้การใช้โปรแกรมเกิดประสิทธิภาพสูงสุด จึงมีการพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมกระบวนกรเพื่อการส่งเสริมทักษะการเลี้ยงดูเด็ก (Training of the Facilitator) ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญที่จะช่วยสร้างกระบวนกรที่มีคุณภาพ สามารถ:

• ดำเนินกิจกรรมได้ตรงตามเจตนารมณ์ของโปรแกรม
• ขยายผลโปรแกรมอย่างมีประสิทธิภาพตามหลักวิทยาศาสตร์ของการขยายผล
• สร้างผลลัพธ์ที่ดีต่อเด็ก ครอบครัว และสังคมไทย